Studija dokumentuje najstarije genome ovog virusa na kontinentu i potvrđuje istorijske zapise o uticaju epidemija posle španske kolonizacije u Južnoj Americi.
Drevna DNK izolovana iz ostataka dvoje domorodaca povezanih sa Carstvom Inka pruža po prvi put molekularne dokaze o uticaju zalica (velikih boginja) nakon dolaska Evropljana u Ameriku. Ovo otkriće, objavljeno u časopisu Science, predstavlja najstarije genome virusa Variola pronađene do danas na ovom kontinentu, pretvarajući istorijska svedočanstva u neoborive genetičke dokaze o uvozu ovog patogena.
Ostaci su pronađeni na arheološkom lokalitetu Kamarones 9, koji se nalazi na severu Čilea. Tamo je izuzetna suša pustinje Atakama omogućila vanredno dobru očuvanost genetičkog materijala ljudi što nastavahu ovaj region tokom samog početka kolonijalnog perioda, čime je biološki potvrđena pustoš, izazvana epidemijama poteklim iz Starog sveta.
Kako genom dve mumije Inka potvrđuje da su velike boginje u Ameriku stigle s Evropljanima?
Neočekivana analiza delova butnih kostiju, pronađenih u Kamaronesu 9, otkrila je nizove virusa Variola sa 99,9% sličnosti između žene starosti od 30 do 35 godina i mladića od 18 do 20 godina. Studija porekla potvrdila je da su obe osobe pripadale američkom domorodačkom stanovništvu, bez ikakvih evropskih genetičkih tragova. Ovo otkriće dokazuje da je zarazna bolest već lokalno kružila unutar andske zajednice.
Radiokarbonsko datiranje i molekularni sat smeštaju ove koštane ostatke u period između 1492. i 1631. godine, što se poklapa sa transatlantskim kontaktom. Premda istorijski zapisi beleže širenje tog uzročnika na Karibima oko 1518. godine, a u Meksiku 1520, ovo otkriće predstavlja prvi neposredan biološki dokaz o soju unetom u doba španske kolonizacije Južne Amerike.
Filogenetička analiza svrstala je ovu predačku varijantu između evropskih linija iz srednjeg veka i kasnijih grana virusa, čime je isključeno domaće poreklo na američkom kontinentu. S tim u vezi, biološki antropolog Konstanca de la Fuente Kastro istakla je značaj ovog događaja: „To je bukvalno zapisano u biološkim dokazima koje i danas možemo da izvučemo i pročitamo.“
Kako drevna genetika otkriva poreklo i izumiranje velikih boginja u Americi?
Genetička analiza uzoraka otkrivenih u Čileu potvrđuje da pronađena varijanta pripada danas izumrloj liniji virusa Variola, koja se od glavne linije odvojila između 1124. i 1460. godine. Ta grana je krenula nezavisnim evolucionim putem, zbog čega nijedan soj iz XX veka ne potiče od nje. Uprkos njenom nestanku, bolest tada nije iščezla; druge linije su nastavile kružiti širom sveta sve do konačnog iskorenjivanja 1980. godine.
Istorijska polemika nije dovodila u pitanje postojanje epidemija nakon evropske kolonizacije, već nedostatak drevnih genoma koji bi mogli da identifikuju uzročnike mikroorganizama. Hronike iz tog perioda jesu beležile pomore, ali behu nedovoljne da se utvrdi biološka srodnost patogena. Nedavna istraživanja objavljena u časopisu Science rešavaju ovu nepoznanicu, pružajući „neposredne molekularne dokaze“ o unošenju patogena putem kolonijalnog kontakta.
Iako se genetičkim podacima ne može tačno utvrditi koja je ekspedicija ili pojedinac doneo taj određeni soj, oni svakako isključuju mogućnost da je virus evoluirao izolovano na američkom kontinentu pre dolaska istraživača. Veza među južnoameričkim genomima i varijantama iz Starog sveta pruža ključnu kariku, koja povezuje istorijske zapise o demografskoj katastrofi domorodaca sa stvarnom biološkom evolucijom patogena.
Izvor: La República
