Studija objavljena u časopisu Nature Communications, pokazuje povezanost između predinkanskih stanovnika i dokazuje postojanje složenih društvenih mreža na peruanskoj obali još od XIII veka nove ere.
Genetička analiza ljudskih ostataka, koju je predvodio Univerzitet u Sidneju i koja je objavljena u časopisu Nature Communications, otkriva da su se društva sa peruanske obale selila na velike udaljenosti duž tihookeanske obale. Ovo arheološko otkriće dovodi u pitanje tradicionalno shvatanje da je demografska mobilnost velikih razmera započela tek sa stvaranjem nadregionalnih državnih organizacija, pokazujući da su široke veze postojale mnogo pre širenja Carstva Inka.
U istraživanju se podaci o drevnoj DNK povezuju s naprednim hronološkim modelima kako bi se rekonstruisali složeni obrasci seoba, datirani XIII vekom n. e. Zahvaljujući ovim dokazima, savremena nauka menja predstavu o prekolumbovskim stanovništvima, sa sigurnošću da ona nisu bila izolovana, već povezana u različitim oblastima nekoliko vekova pre njihovog uključivanja u Tavantinsujo.
Kako drevna DNK menja naše viđenje Perua pre Inka?
Nedavna genetička analiza koštanih ostataka u dolini Činča, koja se nalazi na južnoj peruanskoj obali, pokazuje da su njeni drevni stanovnici delili biološke markere sa grupama naseljenim više od 700 kilometara severnije. Ovo otkriće potvrđuje kretanje ljudi na izuzetno velikim udaljenostima u to doba. Tako istraživanje potvrđuje da tihookeanske obale behu deo širokih društvenih i demografskih mreža mnogo pre širenja Carstva Inka.
Ova demografska dinamika razvijala se pod uticajem značajnog političkog centra poznatog kao Kraljevstvo Činča — tvorevine koja vladaše tim područjem između XIII i XV veka, pre njenog pripajanja od države Tavantinsujo. Naučni podaci pokazuju da prvi stanovnici tog područja imađahu pretke sa severa. Stoga međuregionalna kretanja behu ključan činilac procvata i razvoja tog obalskog gospodstva.
Pored toga, arheogenetski podaci omogućavaju praćenje kasnijih procesa mešanja stanovništva. Prvi stanovnici imahu isključivo severno poreklo, ali kasniji naraštaji pokazuju tragove spajanja sa starosedelačkim grupama iz obližnjih oblasti. Ova pojava ukazuje da obalna društva ne behu izolovana; naprotiv, „doprinela su stvaranju novih mešovitih populacija tokom vekova“, učvršćujući trajno kulturno i biološko prožimanje.
Kako rituali i genetika ponovo pišu istoriju predinkanske obale?
Analiza otkriva duboke kulturne običaje koji dopunjuju podatke o seobama drevnih stanovnika. Neki koštani ostaci pokazuju deformacije lobanje i tragove crvenog pigmenta nanetog posle smrti — obrede koji izravno povezuju putnike s običajima severnog Perua. Ovo otkriće pokazuje da stanovnici ne prenošahu samo svoj genetski materijal, već čuvahu i prenošahu svoj simbolički identitet kroz različite oblasti.
S druge strane, biološke dokaze obelodanjuje zajednička kosturnica ljudi koji praktikovahu srodničko ukrštanje. Bračne veze između bliskih rođaka otkrivaju složen organizacioni sistem osmišljen radi upravljanja imovinom i očuvanja jedinstva klanova. Ova genetička praksa pruža nove izglede za razumevanje političke i društvene organizacije predhispanskih civilizacija pre uspostavljanja nadmoći velikih država.
Zaključci istraživanja menjaju tradicionalni model andske arheologije, pokazujući da priobalje beše prostor živog kretanja i složenih mreža razmene. Ta teritorija delovaše kao središte ranih međuregionalnih veza, čime se ruši predstava o izolaciji pre Tavantinsuja. Završni izveštaj naglašava da ove seobe i bračne veze „behu deo ljudske istorije mnogo pre velikih carskih širenja“ i otvara novi pravac za buduća istraživanja razvoja peruanskih društava.
Šta drevna DNK otkriva o širenju drugih kultura u Peruu?
Iako analiza nije ispitivala neposredne ostatke društava Naska ili Vari, ovo otkriće opovrgava tradicionalnu hipotezu o izolovanosti obale. Dokazi pokazuju da su ove grupe samostalno prelazile više od 700 kilometara, što ukazuje na postojanje redovnih i stalnih bioloških kontakata duž obale mnogo pre carevinskih osvajanja.
S druge strane, genetički podaci otvaraju preispitivanje razloga širenja kulture Vari prema južnoj obali, ukazujući da njihove teritorijalne ispostave ne behu tek posledica vojnih osvajanja, već uključivanja u ranije postojeće trgovačke puteve.
U naučnom članku se takođe ističe pojava identitetskog otpora: „migranti su se biološki mešali, ali su čuvali svoje običaje“, poput modifikacije lobanje. Ovo ponašanje pokazuje kako lokalne zajednice prihvatahu simbole drugih država bez razvodnjavanja svojih dubljih kulturnih tradicija.
Izvor: La República
